id=”lf02rh”
Bandura Öz Düzenleme Nedir? Bir Genç Yetişkinin Hikayesi
Kayseri’nin kararmış akşamlarına doğru yürürken, kafamda sürekli bir soru dönüp duruyordu: “Bandura öz düzenleme nedir?” Ama bu soruyu, yalnızca akademik bir merakla değil, kendi hayatımda yaşadığım bir olayın ardından anlamaya çalışarak soruyordum. O anı hatırlıyorum; oldukça kaybolmuş, belirsiz bir dönemimdeydim. Ve o dönemde tam da bu sorunun cevabını keşfettim. Belki de bu yazıyı yazma amacım, hayatımı biraz daha netleştirecek olan bu “öz düzenleme”yi sana da anlatmaktı. Hazırsan, anlatmaya başlıyorum.
Bir Başlangıç: Kaybolmuş Hisler, Kaybolmuş Hedefler
Üniversiteye başladım, çok heyecanlıydım. Her şeyin yeni, parlak ve heyecan verici olacağına inanıyordum. Ama bir şeyler ters gitmeye başlamıştı. Hayallerim, adım adım yerine gelmeyen projelere, gece uykusuz geçen derslere, yavaş yavaş tükenen enerjime dönüştü. Bir yerden sonra ne yaptığımı bile bilmiyordum. Zamanı nasıl harcadığımı, neyi neden ertelediğimi… Bir yandan daha fazla çalışmak istiyor, diğer yandan bu sürekli baskının altında eziliyordum. Sanki bir yokuşun başında durmuşum ama tırmanmaya başlamak yerine, sürekli kayıyordum. Şu an bile o duyguyu hatırladıkça bir garip oluyorum. Her şeyimi vereceğim bir şey vardı ama ne olursa olsun, o şeyden uzaklaşıyordum.
Bir gün, bir arkadaşım bana “Hadi gel, bir süre birlikte çalışalım, birbirimizi motive edelim” dedi. Şu an geriye dönüp bakınca, bana ne kadar güzel bir teklif sunduğunu daha iyi anlıyorum. O gün, arkadaşımın bana önerdiği çalışmanın aslında bir tür “öz düzenleme” olduğunun farkında değildim. Ama o gün, işte o öğleden sonrasında, kendimle bir hesaplaşmaya başladım.
Bir Karar Anı: Bandura’nın Öz Düzenleme Kuralları
Hikayemin dönüm noktası işte o an, arkadaşımın bana nasıl odaklanmam gerektiğini, dikkatimi nasıl toplamak için farklı stratejiler kullanmam gerektiğini anlatmasıyla başladı. “Bandura öz düzenleme”yi öğrendiğimde, aslında çok basit bir şeydi. Kendini yönetebilme, dışsal etkilerden bağımsız şekilde hedeflerine odaklanma ve zamanını doğru kullanabilme becerisiydi. Bu yazıyı yazarken, her kelimesini içimde hissettiğimi fark ediyorum. Gerçekten de, içsel gücümü bulmak için çok uzun zaman geçirdim. Ama işte Bandura’nın teorisi, tüm duygusal karmaşanın ve başarısızlık hissinin içinde bir ışık gibi parlıyordu.
Öz Düzenleme: Adım Adım Anlamak
Bandura’nın öz düzenleme kuramını öğrenmeye başladım. İlk adım, hedefler koymaktı. Ama sadece herhangi bir hedef değil, gerçekten ulaşılabilir, somut hedefler. O an fark ettim, hedeflerim ne kadar belirsizdi. “İyi bir öğrenci olmak” gibi büyük ve soyut hedefler yerine, günün sonunda 5 saat çalışma yapmak gibi somut hedeflere odaklandım. Bu basit ama derin değişim, bana tam olarak ne yapmam gerektiğini gösterdi.
İkinci adım ise kendimi izlememdi. Her an neyi, nasıl yaptığımı fark etmeye başladım. Bilgisayarımdaki sürekli açtığım sosyal medya sekmeleri, hiç durmadan düşünmekten kaynaklanan kaygılar, hepsi aslında içsel kontrolümden sapmış olduğumu gösteriyordu. Bandura öz düzenlemesinin, hem hedefleri belirlemek hem de o hedeflere ulaşmak için içsel bir denetim geliştirmek olduğunu öğrendim. O zaman ne oldu biliyor musun? İçsel huzuruma bir adım daha yaklaştım. Kendi kendimi denetlemek, aslında dışarıdan gelen baskılara karşı da daha güçlü olmamı sağladı.
Bir İleri Adım: Kendime Güvenmeye Başladım
Bandura’nın öz düzenleme teorisinin beni en çok etkileyen kısmı, başarıyı yalnızca dışsal etkenlere değil, içsel motivasyona dayandırıyor olmasıydı. Kendime olan güvenim yavaşça artmaya başladı. “Evet, ben bunu başarabilirim” dediğimde, sadece kelimeler değildi bunlar. Gerçekten hissetmeye başladım. Ama bu süreç kolay değildi. İçsel savaşlarla doluydu. Bazen hedeflere odaklanmak, o kadar zor geliyordu ki… Ama her başarılı günün sonunda hissettiğim minik zaferler, her bir adımda motivasyonumu artırıyordu.
Sonraki Günler: Farklı Bir Ben
Bir sabah, gözlerimi açtım. Yatakta sadece birkaç saniye durup düşündüm: “Bugün nasıl bir gün olacak?” O an fark ettim ki, artık günlerim birbirini tekrar etmiyordu. Her gün bir adım daha atarak Bandura’nın öz düzenleme modelini içselleştiriyordum. Zamanımı daha verimli kullanmaya başladım. Artık ders çalışırken, sosyal medya açmak yerine hedeflerime odaklanabiliyordum. Başardıkça, kendime daha fazla güveniyordum. O eski kaybolmuş, hüsrana uğramış ben yoktu. Yerine, bir plan yapıp, onu gerçekten uygulayan bir insan gelmişti.
Bir gün, tekrar Kayseri’de o eski sokaktan yürürken, sabah biraz daha erken kalkıp çalıştım, biraz daha hedef odaklıydım. O yürüyüşte, günün başlangıcında değil ama içinde bir yerde bir fark vardı. Artık içsel düzenim vardı. Bu, Bandura’nın öz düzenlemesinin bana kattığı en büyük dersdi: Kendi hayatımın lideri olabilirim. Dışarıdaki herkes bir şeyler söylese de, aslında önemli olan, içsel gücümü bulmaktı. Bu, hem hedeflerimi hem de yaşamımı kontrol etmemi sağladı.
Sonuç: Öz Düzenleme, İçsel Gücün Anahtarıdır
Bugün, öz düzenleme hakkında çok şey öğrendim. Bandura’nın teorisini sadece akademik bir kavram olarak değil, yaşamımın bir parçası olarak aldım. Hedeflerimi koyarken, onlara odaklanırken, ve daha da önemlisi kendime güvenerek bu hedeflere ulaşırken hep öz düzenlemeyi hatırlıyorum. Artık, dışarıdaki seslere değil, iç sesime kulak veriyorum. Hedeflerime ulaşmak için nasıl bir yol çizeceğimi ve her gün o yolda nasıl ilerleyeceğimi biliyorum. Bandura’nın öz düzenleme teorisini, bir insanın hayatındaki en güçlü yönlerden biri olarak kabul ediyorum. Ve bu, bana her an hatırlattığı bir şey: Kontrol bende.